Türkiye genelinde ekmek ve simit fiyatlarını doğrudan etkileyen önemli bir düzenleme yürürlüğe girdi. Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelikle birlikte, fırıncı esnafının zam taleplerinde uygulanan yöntem köklü şekilde değiştirildi. Yeni sistemle amaçlanan; keyfi fiyat artışlarını önlemek, maliyet-fiyat dengesini denetim altına almak ve temel gıda ürünlerinde fiyat istikrarını sağlamak.
Tarife Süreci Baştan Aşağı Yenilendi
Yeni düzenlemeyle ekmek ve simit tarifelerinin hazırlanma süreci yeniden yapılandırıldı. Zam taleplerinin daha şeffaf, belgeli ve denetlenebilir hale getirilmesi hedeflenirken, uygulamanın Orta Vadeli Program’daki enflasyon hedefleriyle uyumlu olması amaçlanıyor.
Artık fiyat artışı talepleri doğrudan onaylanmayacak; çok aşamalı bir değerlendirme sürecinden geçecek.
Maliyet Belgesi Olmadan Zam Talebi Yok
Düzenlemenin en dikkat çeken başlığı, maliyet hesabı zorunluluğu oldu. Buna göre:
-
Yeni fiyat tarifesi talep eden fırıncı odaları, bir önceki döneme ait detaylı maliyet hesaplarını belgelemek zorunda olacak.
-
Maliyet tablosu içermeyen başvurular değerlendirmeye alınmayacak.
-
Onaylanan tarifeler, 7 gün içinde ilgili belediye ve mülki amirliğe bildirilecek.
-
15 gün içinde itiraz gelmezse tarife yürürlüğe girecek.
Komisyon Sistemi Resmen Başladı
Yeni modelle birlikte ekmek ve simit gibi temel ürünlerde fiyat belirleme süreci komisyonlara bağlandı. Buna göre:
-
Zam teklifleri, Türkiye Fırıncılar Federasyonu ve Ticaret Bakanlığı tarafından olumlu görüş aldıktan sonra onaylanabilecek.
-
Bakanlık tarafından uygun bulunan tarifelere yerel düzeyde itiraz edilemeyecek.
-
Olumsuz görüş verilen başvurular, mülki amirlik bünyesindeki uzlaşma komisyonuna sevk edilecek.
Valiliklerin Yetkisi Sınırlandırıldı
Önceki uygulamada valilikler, ekmek ve simit zamlarını tek başına iptal edebiliyordu. Yeni düzenleme ile bu yetki sınırlandırıldı. Artık valilikler doğrudan nihai karar veremeyecek; son söz uzlaşma komisyonlarında olacak.
Sadece Maliyet Değil, Sosyal Denge de Hesaplanacak
Uzlaşma komisyonları, zam taleplerini değerlendirirken yalnızca maliyet artışlarını değil;
birlikte dikkate alacak. Böylece hem esnafın maliyet baskısı hem de tüketicinin alım gücü arasında denge kurulması hedefleniyor.
Yeni düzenleme ile birlikte ekmek ve simit fiyatlarında ani ve kontrolsüz artışların önüne geçilmesi, fiyatların daha öngörülebilir bir yapıya kavuşması amaçlanıyor.
