Yıpranma Payı Nedir, Ne Kazandırır?
Yıpranma payı uygulaması kapsamında çalışanlara, fiilen çalıştıkları her yıl için 60 ila 180 gün arasında değişen ek prim ekleniyor. Böylece sigortalı, SGK kayıtlarında olduğundan daha uzun süre çalışmış gibi değerlendiriliyor. Bu sistem, özellikle prim eksiği olan veya yaş şartını öne çekmek isteyen çalışanlar için ciddi bir avantaj sağlıyor.
20 Yıl Çalışıp 30 Yıl Prim Nasıl Oluyor?
Yıpranma payının en avantajlı uygulandığı grup yeraltı maden işçileri. Bu çalışanlar, her 360 günlük çalışmaya karşılık 180 gün ek prim kazanıyor.
Bu hesaplamayla yeraltında 20 yıl çalışan bir madenci, SGK sisteminde 30 yıl çalışmış sayılıyor. Üstelik bu grupta kazanılan sürenin tamamı emeklilik yaşından düşülebiliyor.
Hangi Meslek Kaç Gün Ek Prim Alıyor?
SGK mevzuatına göre meslek gruplarına tanınan yıllık fiili hizmet süresi zammı şu şekilde:
-
Yılda 180 gün ek prim:
Yeraltı maden işçileri
-
Yılda 90 gün ek prim:
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli, polisler, MİT mensupları, basın ve gazetecilik mesleğinde çalışanlar (sarı basın kartı şartıyla), TRT haber hizmetinde çalışanlar
-
Yılda 60 gün ek prim:
Sağlık çalışanları (doktor, hemşire, ebe vb.), itfaiyeciler, demir-çelik fabrikası çalışanları, kurşun ve arsenik işlerinde çalışanlar, cıva üretimi yapanlar, çimento fabrikası işçileri
Emeklilik Yaşından İndirim Şartı
Yıpranma payı sadece prim kazandırmıyor, aynı zamanda emeklilik yaşını da düşürüyor. Ancak bunun için belirli sürelerle fiilen çalışma şartı aranıyor:
Kazanılan ek sürenin yarısı, emeklilik yaşından düşülüyor. Madencilerde ise bu sürenin tamamı yaş haddinden indirilebiliyor. Diğer mesleklerde yaş indirimi en fazla 3 yıl ile sınırlı.
Kimler Yararlanabilir?
Yıpranma payı; madenciler, askerler, polisler, sağlık personeli, itfaiyeciler, basın mensupları ve ağır sanayi işkollarında çalışanlara tanınan özel bir haktır. Bu hak, yalnızca fiilen riskli ve yıpratıcı işlerde çalışılan süreler için geçerli kabul ediliyor.
Sağlık Çalışanları İçin Detay
Hastane, sağlık ocağı ve benzeri insan sağlığına ilişkin işlerde çalışan doktor, hemşire, ebe ve diğer sağlık personeli, her yıl için 60 gün ilave prim kazanıyor. Bu süre hem prim gününe ekleniyor hem de şartlar sağlandığında emeklilik yaşından indirim sağlıyor.
Yıpranma payı uygulaması, ağır koşullarda çalışanlar için erken emekliliğin en önemli anahtarlarından biri olmaya devam ediyor
 uyguladığı ve resmi adı Fiili Hizmet Süresi Zammı olan, kamuoyunda ise “yıpranma payı” olarak bilinen sistem sayesinde, ağır ve riskli işlerde çalışanlar her yıl için fazladan prim günü kazanabiliyor. Bu ek süre, hem prim gününü artırıyor hem de belirli şartlarla emeklilik yaşından düşülüyor.){kind=link}